Trong khi 100% các nhà máy đường trên cả nước vào vụ ép và ồ ạt bán đường thì các nhà thương mại không mua vào, thị trường tiêu thụ giảm, khiến các nhà máy đường ứ hàng, đối mặt với nhiều khó khăn.

- Lượng tồn lớn

Theo báo cáo của Trung tâm Tin học và Thống kê - Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT), tính đến thời điểm này, toàn bộ các nhà máy đường đã đi vào sản xuất. Lượng đường ép được từ đầu vụ đến nay đạt gần 500.000 tấn, tăng 50.000 tấn so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, lượng đường tồn kho của các nhà máy còn khoảng 151.000 tấn, cao hơn khoảng 5.600 tấn so với cùng kỳ.

Trong khi sản lượng đường tăng mạnh, các nhà máy ồ ạt bán ra thì sức tiêu thụ trên thị trường thời điểm này lại giảm, khiến giá đường giảm mạnh. Nhiều nhà máy đã hạ giá đường để đẩy mạnh bán ra nhưng vẫn khó tiêu thụ. Hiện giá đường trắng loại 1 tại kho các nhà máy đang được bán ra từ 16.300 - 17.700 đồng/kg, giảm khoảng 1.000 đồng/kg so với giá bán của tháng trước đó và giảm 2.000 đồng so với cùng kỳ năm ngoái...

Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, với giá bán ở mức trên 16.000 đồng/kg, các nhà máy đường ở phía Bắc còn có lãi vì giá mía nguyên liệu được thu mua phổ biến từ 900.000 - 1 triệu đồng/tấn, nhưng các doanh nghiệp phía Nam sẽ gặp không ít khó khăn do giá mía nguyên liệu thường cao, ở mức 1 - 1,2 triệu đồng/tấn.

Các nhà máy sản xuất đường gặp khó khăn không chỉ vì sức tiêu thụ giảm mà còn do đường nhập lậu giá rẻ (khoảng 15.000 – 16.000đồng/kg) ở khu vực biên giới Tây Nam tràn vào trong nước. Theo Ban Chỉ đạo 127 An Giang, trung bình mỗi ngày có tới hàng trăm tấn đường Thái Lan nhập lậu qua biên giới, bất chấp sự kiểm soát gắt gao của cơ quan quản lý thị trường.

Ông Nguyễn Thành Long - Chủ tịch Hiệp hội Mía đường Việt Nam - cho rằng, bên cạnh các yếu tố trên, nguyên nhân chủ yếu còn do các nhà thương mại, các đơn vị sản xuất, chế biến dùng đường làm nguyên liệu không mua đường dự trữ. Chính vì vậy, các nhà máy đường đang gặp nhiều khó khăn khi phải gồng mình để tồn trữ hàng với áp lực lãi suất ngân hàng cao.

Đề nghị được xuất khẩu

Theo tính toán của Bộ NN&PTNT, niên vụ 2011 - 2012, toàn ngành sẽ sản xuất được khoảng 1,43 triệu tấn đường thành phẩm, tăng khoảng 280.000 tấn so với niên vụ trước. Trong khi năm 2012, do ảnh hưởng của khó khăn chung, lượng đường tiêu thụ trong nước có thể chỉ đạt 1,3 triệu tấn. Đường tồn kho chuyển từ năm trước sang khoảng 100.000 tấn. Cộng thêm lượng đường nhập khẩu tối thiểu theo cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO ở mức 70.000 tấn, Việt Nam sẽ dư thừa khoảng trên 200.000 tấn đường (chưa kể lượng đường nhập lậu)... gây sức ép cho sản xuất trong nước.

Theo ông Trịnh Minh Châu - Giám đốc Công ty CP Mía đường Sóc Trăng, trước áp lực của lãi suất ngân hàng cao, lại rơi vào cao điểm sản xuất, lượng đường tồn nhiều nên nhiều nhà máy đã ồ ạt bán ra với giá thấp để xoay xở nguồn vốn, trả tiền mua mía của nông dân. Tuy nhiên, nếu giá đường trong nước giảm xuống mức thấp sẽ không đảm bảo lợi nhuận của người trồng mía. Người dân có thể sẽ chuyển sang trồng các cây công nghiệp khác. Hậu quả kéo theo là các nhà máy mía đường sẽ thiếu nguyên liệu sản xuất khi bước vào niên vụ tới.

Tháng 1/2012, Bộ NN&PTNT và Bộ Công Thương đã thống nhất xuất khẩu 30.000 tấn đường trước Tết Nguyên đán, thế nhưng đến nay vẫn ách tắc chưa triển khai xong. Theo ông Diệp Kỉnh Tần - Thứ trưởng Bộ NN&PTNT: "Ngõ" thoát hiện nay là xuất sang Trung Quốc bằng đường tiểu ngạch qua các cửa khẩu phụ. Nếu xuất khẩu chính ngạch thì sẽ bị hạn ngạch và rào cản thuế của Trung Quốc cản lại. Năm ngoái, đường xuất sang Trung Quốc qua tiểu ngạch tương đối lớn, thế nhưng chủ yếu là loại đường tạm nhập tái xuất, chứ đường sản xuất trong nước xuất đi không đáng kể.

Để giảm bớt sức ép tồn đường, mới đây, Hiệp hội Mía đường đã gửi văn bản đến Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT đề nghị được tiếp tục xuất khẩu 250.000 tấn đường trong niên vụ 2011- 2012. Ông Diệp Kỉnh Tần cho biết: Vào đầu tháng 3/2012 trên cơ sở ý kiến của Hiệp hội Mía đường, Bộ NN&PTNT sẽ tổ chức họp bàn với Bộ Công Thương để cùng đề nghị Chính phủ có giải pháp tháo gỡ khó khăn. Theo đó, sẽ đề xuất Chính phủ có chính sách hỗ trợ các nhà máy đường về vốn và lãi suất để thực hiện việc tồn trữ đường, bình ổn thị trường với số lượng 10-20% sản lượng đường sản xuất của nhà máy trong thời gian 6 tháng (thời gian không sản xuất nhưng vẫn phải dự trữ đường để cung cấp cho thị trường) kể từ tháng 2-8/2012. Bên cạnh đó, hiệp hội sẽ đề xuất Chính phủ có chủ trương cho phép xuất khẩu đường chính ngạch và tiểu ngạch trong hạn mức 250.000 tấn (đã bao gồm hạn mức 30.000 tấn cho phép xuất trước Tết Nguyên đán).

Thúy Hà

Theo: Báo Công Thương Điện Tử